Uw reacties

Opletter - Taalunieversum

Wordt het programma Callenscrack nooit meer uitgezonden?

G.C. Molewijk - Amsterdam

De spelling van afkortingen wordt bepaald door de 'eigenaren' ervan of door de traditie.

Het is PvdA, maar ook VVD en CPN en niet VvVeD of CPvN. Dat moeten we gewoon accepteren.

Vooral bij afkortingen zonder 'eigenaar' is de traditie bepalend. We schrijven vaak CD, soms cd, meestal RAM, bijna rooit ram enz. Bij de langspeelplaat zagen we vaak LP, later ook lp of elpee. Bij de 'extended play' (45-toerenplaat met verlengde speelduur) EP of ep, maar nooit epee of eepee.

Enige vrijheid lijkt mij hier verstandig. Het is vaak ook een kwestie van stijl. Als er 'verplichtend' CD en lp zou moeten worden geschreven, vinden velen dat in een tekst die over CD's en lp's/LP's gaat ongetwijfeld lelijk staan zodat zij waarschijnlijk voor LP en CD zouden kiezen.

Hoewel ramgeheugen feitelijk wel kan, net als romgeheugen, is m.i. RAM- en ROM-geheugen normaler, los van wat woordenlijsten doen.

Nogmaals: het is onverstandig om hier te veel een systeem van t

Kees de Scheper (3) - Nijmegen

Uit de enquête van OT betreffende specifieke spellingherzieningen (de enquête die inzicht gaf in de intuïties van gebruikers in kwesties als het koppelteken of de tussen-n) kwam het volgende aangaande de bezits-s:

"Bij de bezits-s blijkt een bescheiden meerderheid toch het liefst altíjd een apostrof te gebruiken, ook als die niet nodig is. In Annie's verjaardag, Bryan Roy's vrouw, Fokker's faillissement, Randstad's jaarcijfers en bij Jan's, Piet's, Karin's en Anneke's fiets wil 50 tot 70 procent een apostrof zien."
(http://www.onzetaal.nl/nieuws/enquete.php)

Ik vraag mij nu het volgende af: waarom heeft WB06 in deze de behoefte van de taalgebruiker genegeerd? Waarom is er geen regel opgenomen die altijd "apostrof plus s" voorschrijft, of een regel die de apostrof bij de bezits-s vrijlaat?

Ik hoop dat iemand mij het antwoord hierop kan geven.

G.C. Molewijk - Amsterdam

@De Schepper
Excuses als uit mijn tekst kan blijken dat u uw verstand niet gebruikt! Dat wou ik helemaal niet beweren of suggereren. Mijn opmerking dat het onverstandig is om de spelling in een zelfbedacht schema te persen, was algemeen bedoeld.

De door u gesignaleerde tegenstelling TS/ABS versus Groen bestaat: zij is in feite door de NTU geïntroduceerd.

Bij afkortingen van onderwijsinstellingen weten we vaak wat die afkorting betekent en we weten in ieder geval dat havo en vwo afkortingen zijn. Bij pin weten velen dat niet. Velen denken dat pin van het werkwoord pinnen komt! Het is dus niet zo gek om pincode net als plakband zonder koppelteken te schrijven.

Bij havo en vwo voelen we aan dat het verwante afkortingen zijn. De schrijfwijzen havo-leerling en vwo-leerling zien er dus 'logischer' en 'normaler' uit dan havoleerling versus vwo-leerling.

Als pin echter de gevoelswaarde van vwo had, zouden velen ook pin-code prefereren. Dat is wat ik bedoelde.

Kees de Scheper (2) - Nijmegen

(vervolg)

Bovendien is het al dan niet uitschrijven van afkortingen een kwestie van stijl. GB05 en WB06 zijn geen stijlgidsen. De spelling schrijft m.i. slechts voor wat er moet gebeuren indien iemand een afkorting wenst te schrijven. Of de afkorting terecht is in niet relevant voor de spelling.

@Corné 12-9

(http://woordenlijst.org/leidraad/6/2/)

"Als een samenstelling moeilijk te lezen of te begrijpen is, kunnen we de structuur verduidelijken met een koppelteken."

Als u "aioplaats" moeilijk te lezen of begrijpen vindt mag u onder GB05 dus een koppelteken gebruiken.

@Corné II 12-9

"Waarom 'verplicht' het GB eigenlijk tot VUT en daaronder tot vutten en vutter? Dan zou je ook VUT'en en VUT'er verwachten toch?"

Een afleiding van een naam verliest zijn hoofdletters, vergl. Marx - marxisme, marxist; Montignac - montignaccen.

Kees de Schepper (1) - Nijmegen

@Daniël Mantione

De afkorting van "Random Access Memory" is RAM in GB05, met hoofdletters dus. Zodoende wordt het in een samenstelling met geheugen "RAM-geheugen".

@Ineke van der Maat 11-9

De organisatie die de BITV-test ontwikkelt stelt:
(http://www.bik-online.info/info/entwicklung/abkuerzungen.php)

"Den Leser, der weiß, was eine CD ist, muss man nicht mit "Compact Discs" behelligen. Und dem Leser, der die Abkürzung nicht kennt, hilft auch die ausgeschriebene Form nicht weiter."

Veelgebruikte afkortingen hoeven dus niet uitgeschreven te worden, want in deze gevallen gebeurt het volgende:

"Die Abkürzung tritt an die Stelle der Ausschreibung, sie steht nicht mehr für die Ausschreibung, sondern für die Sache selbst."

(wordt vervolgd)

Corné II - Medemblik

...(opnieuw) De Leidraad: "Naarmate een letterwoord of initiaalwoord ingeburgerd raakt, verdwijnen de hoofdletters. Een letterwoord wordt daarna zonder koppelteken of apostrof opgenomen in een samenstelling* of afleiding*". Nou, daar staat het toch: "zonder koppelteken". Ik zie elders wel opmerkingen over een facultatief streepje, maar hier niet (ik kan me vergissen)). > Waarom 'verplicht' het GB eigenlijk tot VUT en daaronder tot vutten en vutter? Dan zou je ook VUT'en en VUT'er verwachten toch?

Corné - Medemblik

Nog even over 'aio-plaats': ik vat dat streepje in het WB helemaal niet op als 'verplicht'. Ik laat me door niemand iets verplichten, ook door het GB niet, al moet ik er wel rekening mee houden dat sommigen dat laatste boekje als 'wet' zien voor elke Nederlandstalige, ook niet-ambtenaren. Ik heb die tussen-n-regels uit 1995 trouwens nooit toegepast, nooit enige negatieve opmerking over gehoord. > Ik heb het WB niet binnengehaald als De Nieuwe Spellingbijbel. Het zou me verbazen als de makers van het WB dat zelf zo zouden zien. Ik zou in het GB weleens een opmerking tegen willen komen als "de makers gaan er niet van uit altijd het gelijk aan hun kant te hebben" (WB p 6).
Maar dat streepje in aio-plaats: waar maakt groen zich druk om als dat streepje toch altijd mag? (Ik (leek, toegegeven) zie trouwens helemaal niet in dat groen mij ook de vrijheid biedt het streepje hier te schrijven. Waar moet ik dat uit afleiden? De Leidraad: "Naarmate een letterwoord of i

Daniël Mantione - Delft

Overigens is dit een mooi voorbeeld van de problemen die de GB-regel oplevert. Volgens de regel zouden we nu over ram- en romgeheugen moeten praten.

Dat ziet er wat raar uit, maar wie weet went dat nog wel. Nee, het echte probleem ontstaat als we ramchipjes verder gaan indelen, bijvoorbeeld als we het gaan hebben over statisch en dynamisch geheugen.

SRAM-chipje naast ramchipje?

Daniël Mantione - Delft

Het uitschrijven van afkortingen om een tekst toegankelijk te maken is een goed idee, maar je moet oppassen dat soort toegankelijkheidseisen te letterlijk te nemen: Het zou absurd zijn om afkortingen als TV uit te schrijven en het hetzelfde geld voor Havo: uitschrijven voegt niets toe.

Ook is uitschrijven niet altijd een oplossing. Als we het bijvoorbeeld over een computer met 512 MB RAM hebben, dan zou het kunnen dat we minder digitaal toegelegde gebruikers het moeilijk maken door het gebruik van de afkorting RAM.

Het uitschrijven van de afkorting is echter geen oplossing: "Random Access Memory" zal maar weinig van de mensen waarover we het hebben veel duidelijk maken. De juiste oplossing om de tekst toegankelijker te maken is het gebruik van woorden die iedereen begrijpt, als we het over "512 MB geheugen", kan niemand meer beweren die hij zich niets bij "geheugen" kan voorstellen.

Ineke van der Maat - Lelystad

Uiteraard moet je weten wat afkortingen en acroniemen (letterwoorden) voluit betekenen

Die eis is zelfs opgenomen in het Duitse DIN-certificaat voor toegankelijke websites:

"Anforderung 4
Sprachliche Besonderheiten wie Wechsel der Sprache oder Abkürzungen sind erkennbar zu machen.

Bedingung
4.2 Abkürzungen und Akronyme sind an der Stelle ihres ersten Auftretens im Inhalt zu erläutern und durch die hierfür vorgesehenen Elemente der verwendeten Markup?Sprache kenntlich zu machen.

In Duitsland staan deze eisen zelfs in een wet voor toegankelijke websites: BITV. Ook de EU is met een certificeringsprogramma voor toegankelijke websites bezig, gebaseerd op deze eisen.

En ik zou niet weten waarom eisen voor toegankelijke websites veel zwaarder moeten zijn als wanneer dezelfde tekst op papier staat. Ik probeer deze eisen overal toe te passen.

Laat die spellingscommissie zich ook maar eens met deze eisen bezig houden!
Dan zullen ze waarschijnlijk geen spellinbgswijziging meer doorvoer

Kees de Schepper (2) - Nijmegen

@G.C. Molewijk 11-9

"Dit komt waarschijnlijk omdat er naast pincode niet zoiets als een vergelijkbare vwocode bestaat."

Ik begrijp niet precies wat u hiermee bedoelt.

"Wie de spelling in een zelfbedacht schema perst, is onverstandig bezig."

Ik maak er bezwaar tegen dat u de suggestie wekt dat ik mijn verstand niet gebruik omdat ik deze regel van GB05 onderschrijf.

Ik zie het als volgt. Er is geen goede regel te bedenken die aangeeft waarom het naast "havo-diploma" "pincode" is (verbetert u mij als ik het verkeerd heb). Voor Traditioneel is dit geen probleem, aangezien voor Traditioneel traditie het primaire uitgangspunt van de spelling is. Voor Groen is het wel een probleem. Dit is de aloude discussie tussen Traditioneel en Groen die steeds opnieuw naar boven komt.

G.C. Molewijk - Amsterdam

@De Schepper
Het 'gekke' is natuurlijk dat dat bij sommige andere woorden echt anders aanvoelt. Pincode is normaal, pin-code ziet er redelijk vreemd uit. Je zou dat koppelteken wel weer verwachten bij PIN-code.

Dit komt waarschijnlijk omdat er naast pincode niet zoiets als een vergelijkbare vwocode bestaat.

Vij havo en vwo is dat anders. We kennen beide woorden, we kennen hun verwantschap en daarom verwachten we waarschijnlijk ook eerder het vergelijkbare havo-diploma naast vwo-diploma.

Een aantal van dit soort verschijnselen moeten we gewoon als een gegeven accepteren. Wie de spelling in een zelfbedacht schema perst, is onverstandig bezig.

G.C. Molewijk - Amsterdam

@De Schepper
Letterwoorden zien er dan wel uit als gewone woorden, maar iedereen weet dat het afkortingen zijn. In dat opzicht is er een gevoelmatige overeenkomst tussen initiaalwoorden als hbs, vwo, vmbo en vglo, en letterwoorden als havo, mavo, ulo, mulo, aio, oio enz. Beide groepen bestaan uit afkortingen.

Spellingen als vwo-leerling, vwo'er en havo-leerling, havo'er zien er derhalve uniformer uit dan vwo-leerling, vwo'er en havoleerling, havoër. De woordvorm havist valt hier natuurlijk buiten.

Uiteraard gaat dit niet op voor hen die niet weten dat havo een afkorting is, maar ik denk dat we hier toch over een kleine minderheid spreken.

Bij afkortingen moeten we ook met de traditie rekening houden. Vroeger zag men vaker HAVO, H.A.V.O. of Havo staan, tegenwoordig meestal havo. Maar het is niet navo, daar schrijven we Navo (of NAVO).

En de Zulo van Piet Vroon (Zeer Uitgebreid Lager Onderwijs; spotnaam voor universiteiten) had bij Vroon toch een Z?

Kees de Schepper (1) - Nijmegen

@Ineke van der Maat 11-9

Bij samenstellingen met een zgn initiaalwoord (tv, pc, IQ) komt inderdaad een koppelteken (tv-kijker, pc-netwerk, IQ-test). Bij mijn weten is elke spelling (Wit, Groen, Traditioneel) het daarmee eens.

Het twistpunt zijn de zgn. letterwoorden (afkortingen als lat, pin, pet). Volgens GB05 moeten deze woorden als normale woorden behandeld worden, omdat ze niet letter voor letter uitgesproken worden. Daardoor krijgen ze in samenstellingen geen koppelteken (latrelatie, pincode, petfles).

Nieuwe taalleerders hoeven dus in feite niet te weten dat deze letterwoorden afkortingen zijn, aangezien ze zich als gewone woorden gedragen.

Ineke van der Maat - Lelystad

Dag Phillipaert,

Wat is het probleem om in een samenstelling waarvan het eerste deel een afkorting is, na die afkorting altijd een streepje te schrijven?

Daarmee geef je duidelijk aan welke letters de afkorting vormen en waar deze eindigt. Ook een verklaring van de afkorting misstaat daarbij niet.

Daarmee kunnen zij die moeite met het Nederlands hebben of anderstalig zijn, ook beter uit de voeten. Deze groepen worden bij al de spellingswijzingen veel te vaak vergeten.

Phillipaerts - Zoersel

Aio en oio: inderdaad, goede voorbeelden. Van GB krijgen die dezelfde behandeling als alle andere letterwoorden: 'vipstatuut', dus ook 'oiostatuut' (maar je mag een streepje schrijven voor de duidelijkheid: dus 'oio-statuut' is niet fout). En 'pinnen', dus 'oioër' (wordt dat woord ooit gebruikt?)
Het WB maakt een uitzondering voor "afgekorte onderwijsvormen" (Waarom? Waarom geen uitzondering voor bijvoorbeeld afgekorte overheidsinstellingen? Voor afgekorte sportclubs? Onze Taal acht het niet nodig daar uitleg over te geven.) In ieder geval: voor WB is het streepje in 'oio-statuut' verplicht. Maar dan moet je dus eerst weten en aanvaarden dat "onderzoeker in opleiding" een "onderwijsvorm" is.
Eenvoud is iets anders.

Corné - Medemblik

Wat een leuke site dit! Ik ga zeker nog verder terug lezen.
Ik heb het Witte Boekje, en ben tevreden. Natuurlijk ben ik het niet met alles eens, maar het WB verslaat het GB wat mij betreft duidelijk. Ik móét de regels van het GB wel kennen vanwege mijn werk, maar ik ben vóór WB.
Wat vutpremie naast havo-diploma en vwo-diploma betreft ... nee, dan het GB: VUT-premie, havodiploma, vwo-diploma. Het WB laat onderwijsafko's met 'rust', en schrapt dus ook dat havoër (zou het volgens het GB ook aioër en oioër zijn?).
Ik zou die e in jij bridget ook schrijven; in jij least schreef ik hem (conform de vorige spelling) al lang niet meer. Waarom die e terughalen als ie duidelijk niet meer nodig is? Misschien valt ie in jij bridgt ook nog weleens weg.

Phillipaerts - Zoersel

Terug naar het Nederlands?
Wij zitten nu al weken naar het motto hiernaast te kijken, dat zegt dat de regels van Groen niet leerbaar zijn, want het is 'cao-overleg' naast 'VUT-premie' enzovoorts.
Wit schrijft 'ik bridge - jij bridget' voor, naast 'ik lease - jij least'. Vinden jullie dát een leerbare regel?
Ander voorbeeld: 'sofinummer' en 'vutregeling' zonder liggend streeepje, maar 'havo-diploma' mét.
Nog eentje: iemand is 'anti-voetbal' (niet van voetbal houdend), iemand anders is 'antisemiet'.
Ten slotte: 'Middeleeuwen' en 'Interbellum' met hoofdletter, maar 'prehistorie', en 'belle époque' met kleine letter.
Leerbare regels, zei u?

Daniël Mantione - Delft

De situatie China/Taiwan is koren op de molen van tegenstanders van spellingswijzigingen, want Taiwan gebruikt het traditionele schrift, terwijl communistisch China het vereenvoudigde schrift gebruikt.

Achter het vereenvoudigde schrift zitten natuurlijk deels politieke motieven.

Overige reacties:

1-20 | 21-40 | 41-60 | 61-80 | 81-100 | 101-120 | 121-140 | 
141-160 | 161-180 | 181-200 | 201-220 | 221-240 | 241-260 | 261-280 | 
281-300 | 301-320 | 321-340 | 341-360 | 361-380 | 381-400 | 401-420 | 
421-440 | 441-460 | 461-480 | 481-500 | 501-520 | 521-540 | 541-560 | 
561-580 | 581-600 | 601-620 | 621-640 | 641-660 | 661-680 | 681-700 | 
701-720 | 721-740 | 741-760 | 761-780 | 781-800 | 801-820 | 821-840 | 
841-860 | 861-880 | 881-900 | 901-920 | 921-940 | 941-960 | 961-980 | 
981-1000 | 1001-1020 | 1021-1040 | 1041-1060 | 1061-1080 | 1081-1100 | 1101-1120 | 
1121-1140 | 1141-1160 | 1161-1180 | 1181-1200 | 1201-1220 | 1221-1240 | 1241-1260 | 
1261-1280 | 1281-1300 | 1301-1320 | 1321-1340 | 1341-1360 | 1361-1380 | 1381-1400 | 
1401-1420 | 1421-1440 | 1441-1460 | 1461-1480 | 1481-1500 | 1501-1520 | 1521-1540 | 
1541-1560 | 1561-1580 | 1581-1600 | 1601-1620 | 1621-1640 | 1641-1660 | 1661-1680 | 
1681-1700 | 1701-1720 | 1721-1740 | 1741-1760 | 1761-1780 | 1781-1800 | 1801-1820 | 
1821-1840 | 1841-1860 | 1861-1880 | 1881-1900 | 1901-1920 | 1921-1940 | 1941-1960 | 
1961-1980 | 1981-2000 | 2001-2020 | 2021-2040 | 2041-2060 | 2061-2080 | 2081-2100 | 
2101-2120 | 2121-2140 | 2141-2160 | 2161-2180 | 2181-2200 | 2201-2220 | 2221-2240 | 
2241-2260 | 2261-2280 | 2281-2300 | 2301-2320 | 2321-2340 | 2341-2360 | 2361-2380 | 
2381-2400 | 2401-2420 | 2421-2440 | 2441-2460 | 2461-2480 | 2481-2500 | 2501-2520 | 
2521-2540 | 2541-2560 | 2561-2580 | 2581-2600 | 2601-2620 | 2621-2640 | 2641-2660 | 
2661-2680 | 2681-2700 | 2701-2720 | 2721-2740 | 2741-2760 | 2761-2780 | 2781-2800 | 
2801-2820 | 2821-2840 | 2841-2860 | 2861-2880 | 2881-2900 | 2901-2905 | 

“De regels zijn niet leerbaar. Voorbeelden: naast cao-overleg is het VUT-premie geworden, naast Suikerfeest is het kerstfeest en naast 24-jarige is het 24 uursservice.”